سودا ئالاقىسىنىڭ داۋاملىق ئېشىشىنىڭ ئاچقۇچى دەپ قارىلىدۇ

بىر كونتېينېر پاراخوتى خەينەن ئۆلكىسىنىڭ ياڭپۇ پورتىدىن ۋېيتنامغا قاراپ يولغا چىقتى.

مۇتەخەسىسلەرنىڭ ئېيتىشىچە، ئاسىيا ئىچىدىكى سودىنىڭ 2026-يىلى ئۆرلەش يۈزلىنىشىنى ساقلاپ قېلىشى مۆلچەرلەنمەكتە، رايون ھەمكارلىقى ئىقتىسادنىڭ چىدامچانلىقىنى ئاشۇرۇشتا ئىنتايىن مۇھىم.

«(رايون ئىچى سودىسىدىكى) يۈزلىنىش داۋاملىشىدۇ، چۈنكى بىز ئاسىيادا تېخىمۇ كۆپ تەمىنلەش زەنجىرى تورىنى قۇرۇشنى ئۈمىد قىلىمىز» دېدى Standard Chartered نىڭ جەنۇبىي كورېيەدىكى تەتقىقات باشلىقى پارك چۇڭخۇن.

ئۇ مۇنداق دېدى: ئاسىيادىكى ئىقتىسادلار پەقەت ئىمپورت ۋە ئېكسپورتقىلا ئەمەس، بەلكى ئاخىرقى مەھسۇلاتلارنى ئىستېمال قىلىشتىمۇ تېخىمۇ بىر گەۋدىلىشىپ، ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى پەيدا قىلغان سودا توسالغۇلىرىغا دۇچ كېلىۋاتقان مەزگىلدە بازارلارنى كېڭەيتىشى كېرەك.

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ دېكابىرنىڭ باشلىرىدا ئېلان قىلغان سودا ۋە تەرەققىيات دوكلاتىغا قارىغاندا، بۇ يىل دۇنيا مىقياسىدا تاۋار ۋە مۇلازىمەت سودىسىنىڭ تۇنجى قېتىم 35 تىرىليون دوللاردىن ئېشىپ كېتىشى مۆلچەرلەنمەكتە، بۇ تەخمىنەن 2 تىرىليون 200 مىليارد دوللارغا يېتىشى ياكى يىللىق ئېشىش نىسبىتى تەخمىنەن %7 بولۇشىنى بىلدۈرىدۇ.

دوكلاتتا ئېيتىلىشىچە، شەرقىي ئاسىيا ئېكسپورتى ئۆتكەن تۆت پەسىلدە ئەڭ كۈچلۈك ئېشىش نىسبىتىنى كۆرسىتىپ، %9 كە يەتكەن، رايون ئىچى سودىسى %10 ئاشقان.

گوللاندىيە ING بانكىسىنىڭ تەتقىقات بۆلۈمى ING Think نىڭ ئېيتىشىچە، تاۋار سودىسىنىڭ ئاستىلىشى قاتناش ۋە ئەشيا ئوبوروتىغا بولغان ئېھتىياجنى تۆۋەنلىتىۋاتقان بولسىمۇ، ئاسىيانىڭ سودا مۇلازىمەت سودىسىنىڭ 2026-يىلى يىللىق %5.5 ئېشىشى مۆلچەرلەنمەكتە، بۇ يىلقى %4.6 ئېشىشىدىن تۆۋەن.

ياپونىيەنىڭ Infinity LLC شىركىتىنىڭ باش ئىقتىسادشۇناسى ۋە Terra Nexus تۈر باشقۇرۇش مۇلازىمىتىنىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى ھىدېتوشى تاشىرونىڭ ئېيتىشىچە، ئاسىيا دۆلەتلىرى ئامېرىكىغا تايىنىشنى تەدرىجىي ئازايتىپ، رايون خاراكتېرلىك ئەركىن سودا رايونى قۇرۇش ئۈچۈن تىرىشىشى كېرەك.

ئامېرىكىنىڭ ئىشلەپچىقىرىشى چېكىنىپ، ئېكسپورتى بارغانسېرى چەكلىنىۋاتقان بولسىمۇ، تاشىرو شەرقىي ئاسىيانىڭ ئىشلەپچىقىرىش كەسپىنىڭ ئامېرىكا ئىقتىسادىنىڭ ئاساسىنى تىرەپ تۇرۇۋاتقانلىقىنى ئېيتتى.

تاشىرو مۇنداق دېدى: «ئامېرىكىنىڭ ئارىلىشىشىغا دۇچ كېلىۋاتقان بۇ رايون ئالدى بىلەن سىرتقى بېسىمنى ئىدىيە جەھەتتىن رەت قىلىشى، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلەرنى چوڭقۇرلاشتۇرۇش ئارقىلىق سىرتقى ئارىلىشىشقا بەرداشلىق بېرەلەيدىغان ئىشەنچ ئاساسىدىكى سىستېما قۇرۇشى كېرەك».

رايون ئىچى ئىقتىساد ۋە سودا ھەمكارلىقىنى كۈچەيتىش تىرىشچانلىقلىرىنى ئاسىيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا، مەسىلەن، شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى بىرلەشمىسى ئەزالىرى ئارىسىدا كۆرگىلى بولىدۇ.

«ئوتتۇرا ئاسىيا ۋاقىت گېزىتى» نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ئوتتۇرا ئاسىيا دۆلەتلىرى نويابىردا رايون ئىچىدىكى ئۆز-ئارا سودىنى ئىككى ھەسسە ئاشۇرۇپ، 20 مىليارد دوللارغا يەتكۈزۈشكە كېلىشكەن.

مېكوڭ ئىنستىتۇتىنىڭ ئىجرائىيە مۇدىرى سۇرىيان ۋىچىتلېكارن تاشىرونىڭ قارىشىنى قوللاپ مۇنداق دېدى: دۇنياۋى توقۇنۇشلارنىڭ كۈچىيىشى قوشنا دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدىكى ئۆزئارا باغلىنىش ۋە ھەمكارلىقنى كۈچەيتىشنىڭ مۇھىملىقىنى تېخىمۇ گەۋدىلەندۈرىدۇ.

«بىز بىر-بىرىمىزگە تايىنىشنىڭ مۇقىملىق ئۈچۈن مۇھىم ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىشىمىز كېرەك» دېدى سۇرىيان. ئۇنىڭ ئىنستىتۇتى كامبودژا، جۇڭگو، لائوس، مىيانمار، تايلاند ۋە ۋېيتنام قاتارلىق ئالتە چوڭ مېكوڭ دەرياسى رايونى دۆلىتىنىڭ ھەممىسى ۋەكىللىك قىلىدىغان ھۆكۈمەتلەر ئارا تەشكىلات.

ئۇ يەنە تايلاند بىلەن كامبودژا ئوتتۇرىسىدىكى چېگرا سىزىقى مەسىلىسى مۇۋاپىق ھەل قىلىنغاندىن كېيىن، ئىككى دۆلەتنىڭ رايوننىڭ مۇقىملىقىنى ساقلاش ئۈچۈن ھەمكارلىشىپ، ئىقتىسادىي مۇقىملىق ۋە تۇرمۇشنى ياخشىلاشقا تۆھپە قوشۇشىنى ئۈمىد قىلىدۇ.

ئوكسفورد ئىقتىساد ژۇرنىلىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، چېگرا توقۇنۇشى سەۋەبىدىن، تايلاند كامبودژا ئېكسپورت بازىرىنى يوقىتىشقا دۇچ كەلمەكتە. كامبودژا يازدا جىددىيلىك كۈچىيىشتىن بۇرۇن ئومۇمىي تاۋار ئېكسپورتىنىڭ تەخمىنەن %3 نى ئىگىلىگەن. مەسلىھەت بېرىش شىركىتىنىڭ 11-دېكابىردىكى دوكلاتىدا كۆرسىتىلىشىچە، ئۆكتەبىردە كامبودژاغا مال يەتكۈزۈش مىقدارى %66 تۆۋەنلەپ، ئومۇمىي تاۋار ئېكسپورتىنىڭ ئېشىشىنى %2.5 تۆۋەنلىتىۋەتكەن.

سىنگاپور جەنۇبىي ئاسىيا تەتقىقات ئىنستىتۇتىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك تەتقىقاتچىسى ئامىتېندۇ پالىتنىڭ ئېيتىشىچە، يەر شارىدىكى ئەڭ چوڭ سودا كېلىشىمى بولغان رايونلۇق ئومۇميۈزلۈك ئىقتىسادىي ھەمكارلىق قاتارلىق ئىقتىسادىي قۇرۇلمىلار ياخشى ئۈنۈم بېرىۋاتىدۇ.

«بەلكىم بىز تېزلا ئاسىيا ئىقتىسادىي بىر گەۋدىلىشىشىنىڭ مەسىلىلەرگە ئاساسلىنىدىغانلىقىنى كۆرەلەيمىز» دېدى ئۇ، رايون ئىقتىسادىنىڭ كىلىمات ئۆزگىرىشى، رەقەملىك سودا ۋە ئالاقە قاتارلىق مەسىلىلەردە تېخىمۇ كۆپ ھەمكارلىشىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى قوشۇمچە قىلدى.