ياۋروپا ئىتتىپاقى ئامېرىكا رەھبەرلىكىدىكى تىنچلىق كېلىشىمىنى شەكىللەندۈرۈش ئۈچۈن رۇسىيەگە قارىتىلغان ئېمبارگولارنى يېڭىلىدى

ياۋروپا ئىتتىپاقى كېڭىشى دۈشەنبە كۈنى رۇسىيەگە قارشى كەڭ كۆلەملىك ئىقتىسادىي جازانى يەنە ئالتە ئاي ئۇزارتتى. بۇ ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى ئۇكرائىنا ۋە رۇسىيە بىلەن بولغان سۆھبەتلەر جەريانىدا ياۋروپا موسكۋا بىلەن بىۋاسىتە ئالاقىلىشىشقا تىرىشىۋاتقان بولسىمۇ، ياۋروپا ئىتتىپاقى كېڭىشى رۇسىيەگە قارشى كەڭ كۆلەملىك ئىقتىسادىي جازانى يەنە ئالتە ئاي ئۇزارتتى.

رۇسىيەگە قارىتىلغان جازالار 2014-يىلى تۇنجى قېتىم يولغا قويۇلغان بولۇپ، 2022-يىلى 2-ئايدىن كېيىن زور دەرىجىدە كېڭەيتىلگەن. كېڭەشنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ تەدبىرلەر سودا، پۇل-مۇئامىلە، ئېنېرگىيە، تېخنىكا ۋە قوش ئىشلىتىش بۇيۇملىرى، شۇنداقلا سانائەت، قاتناش ۋە ھەشەمەتلىك بۇيۇملار قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

2026-يىلى 31-ئىيۇلغىچە ئۇزارتىلغان ئىقتىسادىي جازالاردىن باشقا، ياۋروپا ئىتتىپاقى يېقىندا قوشۇمچە جازالاش تەدبىرلىرىنى قوللاندى. پەقەت ئۆتكەن ھەپتەلا ياۋروپا ئىتتىپاقى رۇسىيەنىڭ «سايە فىلوتى» دەپ ئاتىلىدىغان نېفىت پاراخوتلىرىنى قوللىغانلىقى بىلەن ئەيىبلەنگەن شەخسلەر ۋە ئورگانلارغا قارشى جازا تەدبىرلىرىنى، شۇنداقلا رۇسىيەنىڭ ئارىلاشما ھەرىكەتلىرىنى نىشان قىلغان ئايرىم جازا تەدبىرلىرىنى تەستىقلىدى. شۇنداقلا، سايە فىلوتىغا چېتىشلىق دەپ قارىلىۋاتقان يەنە 41 رۇسىيە پاراخوتىغا چەكلىمە قويدى.

بۇ ئارىدا، ياۋروپا ئىتتىپاقى ئۇكرائىنانى قوللاشقا بولغان ۋەدىسىنى قايتا تەكىتلىدى. ئۆتكەن ھەپتە ئۆتكۈزۈلگەن باشلىقلار يىغىنىدا، ياۋروپا كېڭىشى كېيىنكى ئىككى يىلدا ئۇكرائىنانىڭ ھەربىي ۋە ئىقتىسادىي ئېھتىياجىنى قوللاش ئۈچۈن 90 مىليارد ياۋرو (تەخمىنەن 105 مىليارد 400 مىليون ئامېرىكا دوللىرى) قەرز پىلانىنى تەستىقلىدى.

ياۋروپا كېڭىشىنىڭ رەئىسى ئانتونىيو كوستا ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ «ئۇكرائىنانىڭ تىنچلىق كېلىشىمى تۈزۈش ئۈچۈن ئەڭ ياخشى ئەھۋالدا ئىكەنلىكىگە» كاپالەتلىك قىلىشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى.

بۇ ھەرىكەتلەر ياۋروپانىڭ بېسىمغا ئەھمىيەت بېرىشىنى گەۋدىلەندۈرۈپ بېرىش بىلەن بىرگە، توقۇنۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇش مۇزاكىرىلىرىدە چەتكە قېقىلىپ قېلىشتىن ئەنسىرەۋاتقانلىقىنى ئاشكارىلىدى.

ئۆتكەن ئايدا ئامېرىكا تەرىپىدىن لايىھەلەنگەن رۇسىيە ۋە ئۇكرائىنا ئۈچۈن تۈزۈلگەن تىنچلىق پىلانىنىڭ ئاخبارات ۋاسىتىلىرىگە ئاشكارىلىنىشى ياۋروپا ۋە ئۇكرائىنادا ئەندىشە پەيدا قىلدى. تەنقىدچىلەر بۇنىڭ رۇسىيەگە مايىل ئىكەنلىكىنى ۋە ئامېرىكا پرېزىدېنتى دونالد ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇكرائىنانى زور دەرىجىدە يول قويۇشقا مەجبۇرلىشىدىن ئەندىشە قىلغانلىقىنى ئېيتتى.

شۇنىڭدىن كېيىن، ياۋروپا ۋە ئۇكرائىنا سۆھبەتچىلىرى ترامپنىڭ ۋەكىللىرى بىلەن سۆھبەت ئۆتكۈزۈپ، ئۆزلىرىنىڭ بەلگىلىمىلىرىنى لايىھەگە كىرگۈزۈشكە تىرىشتى، گەرچە ھازىرقى نۇسخىسىنىڭ ئېنىق شەرتلىرى ھازىرغىچە ئاشكارىلانمىغان بولسىمۇ.

يەكشەنبە كۈنى، ئۇكرائىنا كرىزىسى توغرىسىدىكى ئۈچ كۈنلۈك سۆھبەت ئاخىرلاشتى، بۇنىڭ ئىچىدە ئامېرىكا، رۇسىيە، ئۇكرائىنا ۋە ياۋروپا ۋەكىللىرى فلورىدا ۋە مىئامىدا ئايرىم ئۇچرىشىشلار ئۆتكۈزدى. ئامېرىكا پرېزىدېنتىنىڭ ئالاھىدە ۋەكىلى ستېۋ ۋىتكوف بۇ ئۇچرىشىشلارنى «ئۈنۈملۈك ۋە ئىجابىي» دەپ ئاتىدى.

ئەمما رۇسىيە تېخىمۇ تەنقىدىي باھا بەردى. مۇئاۋىن تاشقى ئىشلار مىنىستىرى سېرگېي ريابكوۋ ئۇكرائىنا ۋە ئۇنىڭ ياۋروپادىكى ھەمكارلىرىنىڭ ئىلگىرىلەشلەرگە توسقۇنلۇق قىلىۋاتقانلىقىنى ئېيتتى. رۇسىيەنىڭ TASS خەۋەر ئاگېنتلىقى ريابكوۋنىڭ سۆزىنى نەقىل كەلتۈرۈپ مۇنداق دېدى: «بۇ بىر پاكىت: ئامېرىكا بىلەن بولغان سۆھبىتىمىز ھەر قېتىم ئىجابىي يۆنىلىشكە باشلىغاندا، كىيېۋ ۋە ئۇنىڭ ياۋروپادىكى كۇراتورلىرى ئۇنىڭغا توسقۇنلۇق قىلىش، ئۇنى بۇرمىلاش، بۇ تىرىشچانلىقلارنى يولدىن چىقىرىش ئۈچۈن ئادەتتىن تاشقىرى جىددىي تەدبىرلەرنى قوللىنىدۇ».

شۇنداقتىمۇ، ياۋروپا، ياكى ھېچ بولمىغاندا بىر قىسىم ياۋروپا دۆلەتلىرى سۆھبەتلەرنى پەقەت ئامېرىكىنىڭ قولىغا تاپشۇرۇپ قويۇشنىڭ ئورنىغا، رۇسىيەگە بىۋاسىتە يول ئىزدەۋاتىدۇ.

ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ برۇسسېلدىكى باشلىقلار يىغىنىدىن كېيىن، فرانسىيە پرېزىدېنتى ئېممانۇئېل ماكرون ئۇكرائىنادا مەڭگۈلۈك تىنچلىققا ئېرىشىش ئۈچۈن ھازىرقى تىرىشچانلىقلار مەغلۇب بولسا، ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ رۇسىيە بىلەن سۆھبەتلىشىشكە تەييار تۇرۇشى كېرەكلىكىنى ئېيتتى. ماكرون رۇسىيە پرېزىدېنتى ۋلادىمىر پۇتىن بىلەن يەنە بىر قېتىم سۆزلىشىشكە تەييار ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى. ئۇ ئىيۇلدا پۇتىن بىلەن تېلېفوندا سۆزلەشكەن.

رۇسىيەنىڭ RIA Novosti ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، كرېمىل سارىيىنىڭ ئاخبارات كاتىپى دىمىترىي پېسكوۋ پۇتىننىڭ ماكرون بىلەن سۆھبەتلىشىشكە تەييار ئىكەنلىكىنى ئېيتقان.

كرېمىلنىڭ جاۋابىنى قارشى ئالغان فرانسىيە پرېزىدېنت مەھكىمىسى: «بىز كېيىنكى كۈنلەردە ئەڭ ياخشى يولنى قارار قىلىمىز» دېدى. ئۇ يەنە رۇسىيە بىلەن بولغان ھەر قانداق مۇزاكىرىنىڭ ئۇكرائىنا پرېزىدېنتى ۋولودىمىر زېلېنسكىي ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقداشلىرى بىلەن «تولۇق ئاشكارا» ئېلىپ بېرىلىدىغانلىقىنى قوشۇمچە قىلدى.